එක්සත් ජාතීන්ගේ වෙළෙඳ හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සමුළුව (UNCTAD) විසින් නිකුත් කරන ලද නවතම ලෝක ආයෝජන වාර්තාව 2026 ට අනුව, ශ්රී ලංකාව 2025 දී ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1 කට වඩා විදේශ සෘජු ආයෝජන (FDI) ආකර්ෂණය කර ගෙන ඇති අතර එය පෙර වසරට වඩා සැලකිය යුතු වැඩිවීමක් සනිටුහන් කරමින් අභියෝගාත්මක ගෝලීය ආයෝජන පරිසරයක් තිබියදීත් ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය අලුත් කර ඇත.
2024 දී වාර්තා වූ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 759 සිට 2025 දී ශ්රී ලංකාවේ FDI ගලා ඒම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.044 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව වාර්තාව පෙන්වා දෙනු ලබයි. නවතම අගය 2022 සිට රටේ ඉහළම වාර්ෂික FDI ගලා ඒම නියෝජනය කරන අතර භූ දේශපාලනික ආතතීන්, වෙළෙඳ අවිනිශ්චිතතාවයන් සහ වෙනස් වන ගෝලීය සැපයුම් දාම මධ්යයේ ජාත්යන්තර ආයෝජකයින් වඩ වඩාත් තෝරා බේරා ගනිමින් සිටින අවස්ථාවක වර්ධනය වන විදේශ ආයෝජන ක්රියාකාරකම් පිළිබිඹු කරයි.
UNCTAD ආයතනයට අනුව, 2025 දී ගෝලීය FDI සියයට 6 කින් ඉහළ ගොස් ඇමරිකානු ඩොලර් ට්රිලියන 1.6 ක් විය. කෙසේ වෙතත්, එම වර්ධනයෙන් වැඩි ප්රමාණයක් සීමිත රටවල් සංඛ්යාවක් සහ කෘතිම බුද්ධිය, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්, අර්ධ සන්නායක, පිරිසිදු බලශක්තිය සහ තීරණාත්මක ඛනිජ වැනි උපායමාර්ගික අංශවල සංකේන්ද්රණය වී තිබේ.
ශ්රී ලංකාවේ අභ්යන්තර සෘජු විදේශ ආයෝජන තොගය ද අඛණ්ඩව ප්රසාරණය වෙමින්, 2024 දී ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 16.6 සිට 2025 දී ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 18.23 දක්වා ඉහළ ගිය බව වාර්තාවේ සඳහන් වන අතර, එය රට තුළ පැවති දිගුකාලීන විදේශ ආයෝජන වත්කම්වල ස්ථාවර වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරයි. මේ අතර, ශ්රී ලංකාවේ බාහිර සෘජු විදේශ ආයෝජන තොගය 2025 දී ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.8 දක්වා ළඟා වූ අතර, එය ශ්රී ලාංකික ආයතනවල වර්ධනය වන විදේශ ආයෝජන ක්රියාකාරකම් පිළිබිඹු කරයි.
UNCTAD නිරීක්ෂණය කළේ ගෝලීය ආයෝජන ප්රසාරණය බොහෝ දුරට මෙගා ව්යාපෘති කුඩා සංඛ්යාවක්, විශේෂයෙන් කෘතිම බුද්ධියට අදාළ යටිතල පහසුකම් මගින් මෙහෙයවනු ලබන බවයි. බොහෝ අංශවල නව ව්යාපෘති ක්රියාකාරකම් යටපත් වී ඇති අතර, භූ දේශපාලනික ආතතීන්, වෙළඳ ප්රතිපත්ති අස්ථාවරත්වය, ප්රාග්ධනයේ ඉහළ යන පිරිවැය සහ තීව්ර වන තාක්ෂණික තරඟකාරිත්වය මධ්යයේ ආයෝජකයින්ගේ අවිනිශ්චිතතාවය ඉහළ යාමක් පිළිබිඹු කරයි.
ඒ අතරම, ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවයේ දෝෂ රේඛා සහ ඉහළ යන ආර්ථික ආරක්ෂක ගැටළු හේතුවෙන් ගෝලීය ආයෝජන නැවත හැඩගැස්වෙමින් පවතී. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන්, රජයන් පටු උපායමාර්ගික අංශ සමූහයක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර, සමාගම් කලාපීය සහ භූ දේශපාලනික රේඛා ඔස්සේ සැපයුම් දාම නැවත සැලසුම් කරමින් සිටියි.
අවස්ථා සහ අවදානම්
බොහෝය. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන් පිරිසිදු බලශක්තිය සහ දියුණු නිෂ්පාදන ඇතුළු නව ඉහළ වර්ධන කර්මාන්ත වලට පිවිසිය හැකි නමුත්, ආයෝජන සංකේන්ද්රණය වී බොහෝ දෙනෙකු පසුපසට ඇද දැමිය හැකිය.
2025 දී සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන් විසින් අනුගමනය කරන ලද සීමාකාරී පියවරයන්ගෙන් අඩක් පමණ මූල්ය දිරිගැන්වීම් දැඩි කිරීම නියෝජනය කරන බව වාර්තාව තවදුරටත් ප්රකාශ කරයි.