පසුගිය දිනවල මෙරට වෙළෙඳපොළ තුළ ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගිය ඩොලරයේ අගය එකවරම පහළ බැසීමට ප්රධානම හේතුව, මහ බැංකුව විසින් දියත් කළ අතිශය උපක්රමශීලී පියවරක් බව ප්රකට ආර්ථික විශ්ලේෂක ධනනාත් ප්රනාන්දු මහතා පවසයි.
රූපවාහිනී නාලිකාවක පැවැති දේශපාලන වැඩසටහනකට (25) එක්වෙමින්, ඩොලරයේ මිල රුපියල් 380ත් 400ත් දක්වා යනු ඇතැයි කළ පුරෝකථන බොරු කරමින් ඩොලරයේ දිශානතිය ආපස්සට හැරුණේ කෙසේදැයි ඔහු දීර්ඝ ලෙස කරුණු පැහැදිලි කළේය.
මැයි මාසයේ මුල සිටම රුපියල දිනකට රුපියලක් හෝ දෙකක් වැනි වේගයකින් අවප්රමාණය වීම නිසා බ්රහස්පතින්දා දිනය අවසාන වන විට රුපියල 354.50 දක්වා දරුණු ලෙස කඩා වැටුණි. මේ සඳහා ප්රධාන හේතු දෙකක් බලපෑ බව ධනනාත් ප්රනාන්දු මහතා පෙන්වා දෙයි:
- අපනයනකරුවන් ඩොලර් සඟවා ගැනීම: “අද මාරු කරනවාට වඩා හෙට මාරු කිරීම ලාභදායී” බව සිතූ අපනයනකරුවන් තමන් සතු ඩොලර් රුපියල් බවට පත් කිරීම ප්රමාද කළ අතර බ්රහස්පතින්දා වන විට ඔවුන් වෙළෙඳපොළට ඩොලර් රැගෙන ඒම මුළුමනින්ම පාහේ නතර කර තිබුණි.
- ආනයනකරුවන්ගේ අනියත බිය: වාහන ආනයන තීරුබදු මත 50% ක අධිභාරයක් පැනවීමත් සමඟ රටේ ඩොලර් හිඟයක් ඇතැයි බිය වූ ව්යාපාරිකයින්, ගබඩා කර තැබිය හැකි ඕනෑම භාණ්ඩයක් වැඩි වැඩියෙන් ආනයනය කිරීමට ණයවර ලිපි (LC) විවෘත කිරීම නිසා ඩොලර් ඉල්ලුම අතිශය ඉහළ ගියේය.
බ්රහස්පතින්දා සවස වන විට තත්ත්වය දරුණු අතට හැරෙද්දී, එදින රාත්රියේ මහා බැංකු අධිපතිවරයාගේ ප්රධානත්වයෙන් බැංකු ප්රධානීන් සහ මුදල් තැරැව්කරුවන් අතර විශේෂ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වුණි.
එහිදී මහ බැංකුව විසින් සෘජුව මුදල් වැය නොකර, වෙළෙඳපොළ උඩුයටිකුරු කළ හැකි ප්රබල සංඥාවක් නිකුත් කළේය. එනම්, අපනයනකරුවන් තමන් උපයන ඩොලර් රුපියල් බවට පත් කිරීම සඳහා දැනට දී ඇති දින 90ක නීත්යානුකූල කාලය, දින 30 දක්වා කෙටි කිරීමට සාකච්ඡා වෙමින් පවතින බව ප්රකාශ කිරීමයි.
මෙම නීතිය ක්රියාත්මක වුවහොත් වෙළෙඳපොළට එකවර ඩොලර් විශාල ප්රමාණයක් මුදා හැරීමට සිදු වී ඩොලරයේ මිල වේගයෙන් පහළ යන බව අපනයනකරුවන්ට වැටහුණි.
තවදුරටත් ඩොලර් තබා ගත්තොත් විශාල පාඩුවක් විඳීමට සිදුවන බව වටහාගත් ඔවුන්, සිකුරාදා උදෑසන සිටම තමන් සතු ඩොලර් සංචිත එකවරම වෙළෙඳපොළට මුදාහරිමින් රුපියල්වලට මාරු කිරීමට පටන් ගත්හ.
“මේ දිනවල ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) සමාලෝචන කටයුතු පවතින බැවින් මහ බැංකුවට තමන් සතු සැබෑ ඩොලර් සංචිත වැය කරමින් වෙළෙඳපොළ පාලනය කිරීමේ හැකියාවක් තිබුණේ නැහැ. ඒ වෙනුවට ඔවුන් කළේ මෙවැනි මනෝවිද්යාත්මක උපක්රමශීලී පියවරක් මඟින් වෙළෙඳපොළ හැසිරීම් පාලනය කිරීමයි.” – ධනනාත් ප්රනාන්දු
සාමාන්යයෙන් සිකුරාදා දිනය යනු විදේශ ප්රේෂණ වැඩිපුර ලැබෙන, නමුත් ආනයනකරුවන්ගේ LC විවෘත කිරීම් අඩු දවසක් බැවින්, සැපයුම ඉහළ ගොස් ඉල්ලුම පහත වැටීම නිසා රුපියල ඉතා වේගයෙන් ශක්තිමත් වීමට පටන් ගත්තේය.
ඩොලර් සඟවා තබාගෙන සිටි පිරිස් තවදුරටත් පාඩු විඳීමට ඇති අකමැත්ත නිසා දිගින් දිගටම ඩොලර් මුදාහරිමින් සිටින බැවින් දැනටමත් රුපියල තවදුරටත් ශක්තිමත් වෙමින් පවතී.
ඉදිරියේදී ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ මීළඟ මූල්ය වාරිකයද ලැබීමට නියමිත බැවින්, “දැන් රට තුළ ඩොලර් හිඟයක් නැත” යන ධනාත්මක ආකල්පය වෙළෙඳපොළ තුළ තහවුරු වී ඇති අතර, පසුගිය බ්රහස්පතින්දායින් පසු සිදු වූ මෙම හැරවුම රටේ ආර්ථිකයට ඉතා යහපත් ප්රවණතාවක් බව ධනනාත් ප්රනාන්දු මහතා වැඩිදුරටත් කියා සිටියේය.